14. วิเคราะห์พระกริ่งปวเรศ องค์เก๋งจีนวัดบวรนิเวศ

วิเคราะห์พระกริ่งปวเรศ องค์เก๋งจีนวัดบวรนิเวศ มีลักษณะเบ้าพิมพ์ประกบหรือไม่ ?

รูปทั้ง 1 และ 2 เป็นพระกริ่งปวเรศองค์ที่อยู่ในเก๋งจีนที่วัดบวรนิเวศ รุ่นนี้จะเป็นคนละพิมพ์กับ พิมพ์สมบูรณ์ พูนสุข

รูปที่ 3 เป็นรูปองค์พระกริ่งปวเรศที่อยู่ในเก๋งจีนของวัดบวรนิเวศ  องค์นี้จะเห็นในกรอบสีเหลืองว่าเป็นพระกริ่งฯที่หล่อใช้หุ่นขี้ผึ้งหรือหุ่นเทียนจากเบ้าประกบดินเผาจริง  เห็นร่องรอยของเบ้าประกบได้อย่างชัดเจน

รูปที่ 4 เป็นพระกริ่งปวเรศของคุณจำเริญ วัฒนากร ปัจจุบันเป็นของคุณสมชาติ  ศรีรัตนรุ่งเรือง

รูปที่ 5 แสดงให้เห็นร่องรอยของเบ้าประกบ2 ด้านของเบ้าพิมพ์พระกริ่งปวเรศองค์ของคุณสมชาติ ศรีรัตนรุ่งเรือง

จากรูปทั้ง 5 รูป เป็นการยืนยันได้พบร่องรอยประกบของแม่พิมพ์พระกริ่งปวเรศองค์วัดบวรนิเวศและองค์ของคุณสมชาติ  ซึ่งเป็นการยืนยันถึงกรรมวิธีการหล่อด้วยเทคนิคของเบ้าประกบ

การสะสมพระกริ่งฯ จะต้องแยกให้ออกว่า  เบ้าพิมพ์ประกบ 2 ด้าน มีลักษณะอย่างไร 

รูปที่ 6 พระกริ่งปวเรศ องค์วัดบวรนิเวศวิหาร 
เมล็ดงา บ่งบอกถึงวาระการสร้าง พ.ศ.2416 
เมื่อครั้งรัชกาลที่ 5 ทรงผนวช

13. จำลองเบ้าพิมพ์ประกบพระกริ่งปวเรศ

สร้างเบ้าพิมพ์ประกบจากปูนปลา่สเตอร์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ความเป็นไปได้ของเบ้าพิมพ์หล่อพระกริ่งปวเรศในอดีต

รูปที่ 1 แสดงแม่พิมพ์เรียนแบบแม่พิมพ์พระกริ่งปวเรศ พิมพ์สมบูรณ์พูนสุข   การสร้างแม่พิมพ์นั้นขั้นแรกต้องมีกริ่งปวเรศต้นฉบับ 1 องค์  แล้วนำมากดลงในดินที่จะทำเป็นเบ้าประกบ  เมื่อได้แม่พิมพ์ดินเผาออกมาดังรูป  ความคมชัดของพระกริ่งจะปรากฏอยู่ในแบบแม่พิมพ์ทั้งหมด  แม่พิมพ์เบ้าประกบจะมีความงดงามดั่งกับพระกริ่งปวเรศองค์ที่เป็นต้นแบบ  ผิวเรียบเนียนมันเงาปราณีต

รูปที่ 2 แม่พิมพ์ประกบ 2 ด้าน  พระกริ่งปวเรศ  พิมพ์สมบูรณ์พูนสุขที่พบฐานบัวจะเป็นโพรงซึ่งเกิดจากการนำัวัสดุใส่เข้าไปในแม่พิมพ์ก่อนที่จะทำการเทขี้ผึ้งหรือเทียนหล่อเป็นองค์พระกริ่งปวเรศ ดังรูป  เมื่อเทขี้ผึ้งหรือเทียนลงไปในเบ้าพิมพ์ประกบจะทำให้บริเวณฐานบัวด้านในของพระกริ่งปวเรศ ไม่มีเนื้อโลหะ  เนื่องจากมีวัสดุใส่เพื่อทำเป็นโพรง  ภายหลังจึงคว้านวัสดุที่เตรียมไว้ออกแล้วใส่เม็ดกริ่งเข้าไปแทน

รูปที่ 3 แสดงให้เห็ถึงพระกริ่งปวเรศที่เทหล่อเป็นหุ่นเทียน(ขี่ผึ้ง) เสร็จแล้ว  เมื่อแข็งจับตัวเย็นลง ทำการถอดแม่พิมพ์เบ้าประกบออกจะพบหุ่นเทียนหรือหุ่นขี้ผึ้งที่หล่อได้ดังรูป ซึ่งมีแกนชนวนอยู่ภายในใต้ฐานหุ่นเทียนพระกริ่งปวเรศ  เมื่อทำการคว้านวัสดุที่เตรียมไว้เพื่อทำโพรงออก นำหุ่นเทียนฯพระกริ่งฯไปเกลาตบแต่งรอยประกบรอบองค์พระกริ่งฯพร้อมทั้งขัดตบแต่งให้สวยงาม

รูปที่ 4 แสดงเบ้าพิมพ์ประกบหน้าหลัง  ซึ่งช่างสมัยโบราณได้คิดวิธีการหล่อด้วยเบาพิมพ์ประกบ มีข้อดีคือ พระกริ่งฯที่เทออกมามีความงดงามดั่งพระกริ่งฯองค์ต้นฉบับ  เพราะเบ้าประกบแม่พิมพ์ดินเผามีเนื้อแข็งแรง แกร่ง เนื้อดินของเบ้าประกบมีความเนียนละเอียด  ทั้งยังสามารถใช้เบ้าพิมพ์ประกบเทพระกริ่งได้หลายๆรอบ  2. เมื่อทำการเทโลหะที่หลอมเสร็จแล้วใส่ในเบ้าพิมพ์ประกบ  ร่องรอยต่อของแม่พิมพ์ประกบระหว่างกลางของแม่พิมพ์ที่มาประกบกันเป็นช่องว่างทำให้โลหะที่เทเข้าไปในแม่พิมพ์เป็นตัวไล่อากาศ

รูปที่ 5 รูปนี้ผู้เขียนวิเคราะห์เบ้าพิมพ์ประกบที่ใช้เป็นแบบหล่อช่างสมัยโบราณมีเทนิควิธีเทโลหะเข้าเบ้าประกบเพื่อทำการหล่อพระกริ่งปวเรศง่ายๆดังรูป

12. เบ้าประกบแม่พิมพ์ที่ใช้หล่อองค์พระกริ่งปวเรศ รุ่น 1 พ.ศ.2434 พิมพ์สมบูรณ์ พูนสุข

เบ้าประกบใช้หล่อหลอมพระกริ่งปวเรศ รุ่น 1  พิมพ์สมบูรณ์ พูนสุข  ที่พบประกอบด้วยแม่พิมพ์ประกบพระกริ่งฯ  3 แม่พิมพ์  แต่ละแม่พิมพ์ที่นำมาประกบหล่อเป็นองค์พระกริ่งฯ ช่างฯสมัยโบราณ  ได้สร้างพระกริ่งต้นแบบขึ้นมาก่อน 1 องค์

นำพระกริ่งฯไปกดในดินที่ได้ผสมเตรียมเอาไว้  ในขั้นตอนนี้ช่างฯที่ทำแบบพิมพ์จะต้องมีความระมัดระวังและความละเอียด ปราณีต จึงจำทำให้ได้แม่แบบที่คมชัด  

ดินที่นำมาทำเป็นแม่แบบประกบนั้น  เป็นดินเหนียวผสมเข้าสูตรตามตำราของช่างปั้นดินเผา  

เมื่อนำไปเผาในเตา  ได้เบ้าพิมพ์พระกริ่งฯออกมา  เนื่องจากดินเหนียวมีความหนาแน่น  จึงทำให้ผิวของเบ้าพิมพ์เมื่อโลหะที่เทเข้ามาในเบ้ารวมตัวกันเป็นองค์พระกริ่งฯ  เมื่อพระกริ่งฯเย็นตัวลงเทออกมาจากเบ้าพิมพ์จึงมีผิวโลหะเรียบมันวาว การหล่อด้วยเบ้าพิมพ์ประกบจึงมีข้อดีที่ได้ผิว และองค์พระสวยสง่างามดั่งกับองค์ต้นแบบ 

ช่างฯจะทำการเกลาตบแต่งพร้อมทั้งขัดตบแต่งรอยประกบทุกองค์  ในแต่ละองค์จะเห็นรอยประกบมากน้อยแตกต่างกัน  แต่ก็สามารถแยกได้ว่าองค์ใดหล่อจากแม่พิมพ์ชุดไหน

รูปแสดงตะเข็บรอยประกบของแม่พิมพ์แบบที่ 1

 รูปแสดงตะเข็บรอยประกบของแม่พิมพ์แบบที่ 2

รูปแสดงตะเข็บรอยประกบของแม่พิมพ์แบบที่ 3